Nếu mùa xuân Nhật Bản được nhớ đến với sắc hồng của hoa anh đào, thì mùa thu lại gây ấn tượng bởi những khu rừng, ngọn núi và con phố phủ đầy sắc đỏ, cam và vàng. Mùa lá đỏ Nhật Bản không chỉ tạo nên một cảnh quan đặc biệt mà còn gắn với cách người Nhật cảm nhận thiên nhiên, mùa vụ và vẻ đẹp của những khoảnh khắc ngắn ngủi trong năm. Từ những chuyến đi ngắm lá đến thơ ca, hội họa và ẩm thực mùa thu, sắc lá chuyển màu đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống văn hóa của người Nhật.
Mùa lá đỏ Nhật Bản có gì đặc biệt?
Khi nhiệt độ bắt đầu giảm vào mùa thu, lá của nhiều loài cây dần chuyển từ xanh sang những gam màu đỏ, cam và vàng. Trong đó, momiji – cây phong Nhật Bản nổi bật với sắc đỏ rực, còn cây bạch quả tạo nên những hàng lá vàng đặc trưng.
Khung cảnh mùa thu vì thế thay đổi rõ rệt từ những vùng núi, thung lũng đến công viên, đền chùa và đường phố. Nhật Bản có địa hình trải dài từ Bắc xuống Nam với nhiều vùng khí hậu khác nhau, nên mùa lá đỏ không xuất hiện đồng loạt mà dịch chuyển dần theo thời tiết và độ cao.
Người Nhật thường gọi hiện tượng lá chuyển màu là koyo, trong khi hoạt động tìm đến những nơi có cảnh sắc mùa thu đẹp để thưởng ngoạn được gọi là momijigari. Nếu Hanami là dịp ngắm hoa anh đào vào mùa xuân, Momijigari có thể xem như một nét văn hóa tương tự dành riêng cho mùa thu.
Mùa lá đỏ Nhật Bản bắt đầu khi nào?
Mùa lá đỏ thường bắt đầu tại những khu vực lạnh và có độ cao lớn trước khi lan dần xuống phía Nam. Tại Hokkaido và những vùng núi phía Bắc, lá có thể bắt đầu chuyển màu từ cuối tháng 9. Đến tháng 10, sắc thu xuất hiện rõ hơn tại Tohoku và những vùng núi cao ở miền Trung Nhật Bản. Trong khi đó, Tokyo, Kyoto, Osaka và nhiều khu vực thuộc Honshu thường bước vào thời điểm đẹp nhất từ khoảng giữa tháng 11 đến đầu tháng 12.
Nhìn chung, mùa lá đỏ tại Nhật Bản có thể kéo dài từ cuối tháng 9 đến đầu tháng 12, tùy địa điểm, độ cao và điều kiện thời tiết từng năm. Tháng 11 thường là thời điểm thuận lợi để ngắm lá tại nhiều khu vực phổ biến của Nhật Bản.
Chính sự dịch chuyển này khiến hành trình mùa thu trở nên đặc biệt. Thay vì chỉ có một thời điểm duy nhất, du khách có thể “đi theo mùa lá đỏ” từ những vùng núi phía Bắc xuống các thành phố và khu vực phía Nam.
Văn hóa thưởng ngoạn mùa thu của người Nhật
Thói quen ngắm lá đỏ tại Nhật Bản đã tồn tại từ nhiều thế kỷ trước. Theo Cơ quan Xúc tiến Du lịch Nhật Bản, Momijigari có nguồn gốc từ thời Heian, khi giới quý tộc Kyoto tổ chức những chuyến đi lên núi để thưởng ngoạn lá mùa thu, sáng tác thơ và âm nhạc giữa thiên nhiên. Sau đó, phong tục này dần phổ biến rộng rãi hơn trong đời sống người dân.
Momijigari ngày nay có thể đơn giản là một buổi đi bộ trong công viên, chuyến leo núi hoặc ghé thăm một ngôi đền giữa rừng phong. Điều quan trọng không nằm ở hoạt động quá cầu kỳ mà ở việc dành thời gian quan sát sự thay đổi của thiên nhiên.
Nhiều địa điểm lịch sử tại Nhật Bản cũng trở nên đặc biệt hơn trong mùa này. Những mái đền, khu vườn truyền thống, hồ nước hay con đường cổ được bao quanh bởi sắc đỏ và vàng, tạo nên sự tương phản giữa kiến trúc và cảnh sắc thiên nhiên.
Văn hóa thưởng lá cũng phản ánh một nét đặc trưng trong thẩm mỹ Nhật Bản: vẻ đẹp không nhất thiết phải tồn tại lâu dài. Chính sự thay đổi và tính ngắn ngủi của mỗi mùa khiến khoảnh khắc ấy trở nên đáng trân trọng hơn.
Mùa thu trong nghệ thuật và ẩm thực Nhật Bản
Mùa thu từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng trong thơ ca, hội họa và văn học Nhật Bản. Hình ảnh lá phong chuyển đỏ, những con đường phủ sắc vàng hay khoảnh khắc thiên nhiên đổi mùa thường được dùng để gợi lên vẻ đẹp mong manh, tĩnh lặng và giàu cảm xúc – một nét thẩm mỹ rất đặc trưng của người Nhật.
Trong ẩm thực, mùa thu cũng được cảm nhận qua những nguyên liệu mang hương vị ấm áp và đậm tính mùa vụ như nấm, hạt dẻ, bí đỏ, gạo mới hay các loại cá mùa thu. Cách chế biến thường hướng đến việc giữ lại vị tự nhiên của nguyên liệu, đồng thời tạo cảm giác cân bằng và nhẹ nhàng.
Tinh thần ấy cũng có thể bắt gặp tại Tenku qua Súp Bí Đỏ Nhật Bản với kết cấu sánh mịn, vị ngọt dịu và độ béo vừa phải. Món ăn gợi nhắc sắc vị ấm áp của mùa thu, như một cách để cảm nhận sự chuyển mùa không chỉ bằng thị giác mà còn qua hương vị.
Kết
Mùa lá đỏ Nhật Bản là thời điểm thiên nhiên chuyển mình thành những gam đỏ, cam và vàng rực rỡ, nhưng giá trị của mùa thu không chỉ nằm ở cảnh sắc. Từ văn hóa Momijigari đến thơ ca, nghệ thuật và những món ăn theo mùa, người Nhật đã biến khoảnh khắc lá đổi màu thành một cách cảm nhận thiên nhiên chậm rãi và tinh tế. Chính sự thay đổi chỉ xuất hiện trong một khoảng thời gian ngắn mỗi năm đã khiến mùa thu trở thành một trong những mùa được mong chờ nhất tại xứ Phù Tang.
